Murat Kaymak

Üyelik Girişi
Kategoriler
Videolar
Site Haritası
Takvim
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi5
Bugün Toplam56
Toplam Ziyaret393904

"Onurlu insanlar yetiştirmek"

Demokrasi eğitiminde öğretmene çok önemli görevler düşüyor.

Ali Rıza Erdem*

D emokrasi eğitimini onurlu insanlar yetiştirmek olarak özetleyebiliriz. Demokrasi eğitimi; bireyleri, insan hak ve özgürlüklerini bilen, benimseyen, saygı duyan ve savunan etkin yurttaşlar haline getirmeyi hedefler. Yönetim biçimi olarak demokrasiyi benimsemiş ülkelerde devlet "saygı göstermekle ve herkesin yararlanmasını sağlamakla yükümlü olduğu insan haklarını ve temel özgürlükleri yurttaşlara öğretmek ve tanıtmakla, bunun gerektirdiği önlemleri almakla yükümlüdür. (Gülmez 1994:7)

Demokratik ilkeler ancak çağdaş bir eğitim sisteminde yeşerip, gelişebilir. Demokrasi eğitimi sadece demokratik ilkelerin ezberletilmesi değildir.

Demokrasinin yaşayarak öğrenilmesi, demokratik ilke ve davranış biçimlerinin kişinin günlük yaşamına girmesi, bunların normal davranışlar olarak benimsenip uygulanması gerekir. Bunun için genç kuşakları bağımsız, yaratıcı, hoşgörülü, eleştirici düşünce sahibi, öğrenmeye ve değişmeye açık ve istekli, laik kişiler olarak yetiştirmek, onlara öğrenimleri süresince çeşitli seçenekler sunmak büyük önem taşır. O halde demokrasi için eğitim uygulamalarında

1- Bireysel farklılıklara

2- Kişinin yetenek ve istekleri doğrultusunda gelişmesine, meslek seçimine

3- Kişinin toplumun diğer üyeleriyle ortak kültür ve demokratik yaşama alışkanlığı kazanmasına

4- Onun kendi toplumu ve diğer toplumlarla geçerli, güvenilir bilgiler edinmesine, bilimsel ve teknolojik gelişmelere uyum sağlamasına özen gösterilmesi gerekmektedir. (Güçlüol 1989: XII-XIII)

Öğretmenin özellikleri

Demokrasi eğitimini ve demokratik tutum ve davranışları özümsemiş yeni nesli yetiştirecek olan öğretmenlerdir. Bu anlamda bunu gerçekleştirecek öğretmenlerin demokratik tutum ve davranışları kendisinin özümsemiş olması gerekmektedir.

Demokrasi eğitimi verecek öğretmenlerin alan, meslek bilgisi (formasyon) ve genel kültür boyutlarında yeterli olması, kişiliğinde de demokratik tutum ve davranışları benimsemiş ve bunu davranışlarıyla gösteriyor olması gerekmektedir.

Öğretmenin alanına ilişkin tüm bilgileri (kavram olgu, ilke, genelleme, yasa, model, kuram vb.) ve bu bilgileri ele alma yolları (işlem yolu, teknik yöntem) anlaması, alanındaki bilgilerini üst düzeylere çıkarması alanıyla ilgili müfredat programları hakkında bilgi sahibi olmasıdır.

Alanında yeterli olan öğretmenin kendine olan güveni sınıf ortamına yansıyacak ve demokratik olmayan tutum ve davranışlardan sakınacaktır. Alanında yeterli olan öğretmen demokrasi eğitiminde de uygun teknik ve yöntemleri kullanacaktır.

Alanında yeterli olmayan öğretmenlerin sınıfta demokratik olmayan tutum ve davranışlara bürünmesi daha kolaydır.

Mesleki yeterlilikte özellikle öğrenci psikolojisini bilmesi, iletişim kurabilme becerisi ve sınıf yönetimi konusunda yatişmiş olması gerekmektedir.

Öğrenci psikolojisini bilen bir öğretmen

- Öğrencinin kendini ifade etmesine olanak ve ortam sağlayacaktır.

- Öğrenciyi derse katacak ve sınıfta tartışmaya yer verecektir.

- Ayrıca öğrencilerin soru sormalarına olanak verdiği gibi öğrencilerin soru sormasından rahatsız olmayacak ve bundan memnunluk duyacaktır.

Tüm bunları yerine getirdiği için öğrencilere kendini ve dersi sevdireceğinden dolayı dersle ilgili olanlar başta olmak üzere demokrasi eğitimiyle amaçlanan başkalarını ifade etme gibi becerileri de oluşturacaktır. Leyla Küçükahmet'in araştırmasında mesleki yeterlilik açısından "demokratik öğretmen" derste öğrenciye konuşma hakkı veren"dir. (Küçükahmet 1989: 50)

İletişim kurabilme becerisine sahip olan öğretmen sözel ve beden dilini etkili bir biçimde kullanabilen ve öğrencilerin de sözel ve bedensel dilini anlayan öğretmendir. Bu anlamda

- Açık ve kolayca anlaşılabilen açıklamalar yapar,

- Zamanında ve etkili bir biçimde konuşur,

- Bireysel ayrılıkları iletişim kurmada dikkate alır,

- İfadelerinde doğrudan öğrenciyi değil davranışı baz alır. Örneğin öğrencileri yargılamaz, öğrencilerin iç dünyalarını tanıyarak ona göre iletişimde bulunur. (Bükükkaragöz 1996:16)

Sınıf yönetiminde yeterli olan öğretmen

- Ceza ve övgüyü uygun ve etkili bir biçimde kullanır.

- Kesinti ve müdahaleler karşısında uygun önlemler alır.

- Sınıfta öğrencilerin kendilerini ifade edebilmelerine olanak sağlayacak demokratik bir ortam oluşturur (Özçelik Sands 1997:14-15)

Küçükahmet'in araştırmasına göre sınıf yönetiminde demokratik öğretmen "sınıfta tatlı sert olan, öğrenciye dayak atmayan ve öğrenciyi notla tehdit etmeyen"dir (Küçükahmet 1989:51)

Genel kültür alanında yeterli olan öğretmen

- Güncel konuları sınıfta tartışır.

- Bu tartışmalarda her türlü düşünce ve fikirlere karşı hoşgörülüdür,

- Küçükahmet'in araştırmasında genel kültürde demokratik öğretmen "kendi fikir ve düşüncelerini öğrenciye empoze etmeyen"dir. (Küçükahmet 1989:52)

Demokrasi eğitiminde öğretmenin kişisel özelliklerinin de büyük bir önemi vardır.

Kişisel olarak tarafsız, önyargılı olmayan, güleryüzlü, eleştiriye açık, hoşgörülü, adil, dürüst, samimi, çağdaş olan öğretmenler.

Küçükahmet'in araştırmasına göre kişisel olarak fiziksel özellikler (ses kıyafet) demokratikliğin özelliği değildir. Buna karşın mesleğini sevme, tarafızlık, yardımseverlik, dürüstlük, güleryüzlülük, eleştiriye açıklık, esprili ve hoşgörülü olma demokratik öğretmenin kişisel özellikleri olarak göze çarpmaktadır.

Öğretmen demokrasi eğitiminde öğrencileri girişim, girişkenlik, özgüven ve sebat gibi nitelikleri kazanmaları için özendirecektir.

Bu amaçla sınıfta demokratik bir hava yaratarak öğrencilerin kendini ifade edebilmeleri için ortam yaratacaktır.

Bunu gerçekleştirecek öğretmenlerin öğretmenliğin alan, mesleki ve genel kültür lanlarında yeterli olmaları büyük önem arzetmektedir.

Öğretmenin kişisel özellikleri de demokrasi eğitiminde yeterlilik alanları kadar etkili ve önemlidir.

Demokrasi eğitiminde öğretmenin etkinliği artırmak için şu önerilerde bulunulabilir

1- Öğretmenin hizmet öncesinde alan, mesleki ve genel kültür alanlarında yeterli olması için eğitimin niteliği yükseltilmelidir.

2- Öğretmenleri hizmet öncesi eğitimde yetiştiren öğretim elemanları demokratik tutum ve davranışlar içerisinde olmalıdırlar.

3- Hizmet yapan öğretmenler "demokrasi eğitimi" konusunda hizmet içi eğitime tabi tutulmalıdırlar.

4- Öğretmenler görev yaptıkları okullarda demokratik uygulamalarla öğrenciye ve çevreye örnek olmalıdır.

Kaynaklar:

Büyükkaragöz, Savaş Hoşgörü, Demokrasi ve Eğitim Eğitim ve Bilim Sayı: 101, Temmuz 1996

Gözütok; F. Dilek Öğretmenlerin Demokratik Tutumları Ankara: Türk Demokrasi Vakfı Yayınları, 1995

Güçlüol, Kemal TED XIII. Eğitim Toplantısının Açık Konuşması Demokrasi İçin Eğitim Ankara: TED Yayınları, 1989

Gülmez, Mesut İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1994

Küçükahmet, Leyla Demokrasi Eğitiminde Boyutlar ve Sorunları (Panel: 1) Demokrasi İçin Eğitim Ankara: TED Yayınları, 1989

(*) Araştırma Görevlisi. Pamukkale Üniv. Eğitim Fak. Sınıf Öğretmenliği Bölümü.

Cumhuriyet Bilim Teknik 1998


Yorumlar - Yorum Yaz


Hava Durumu
Anlık
Yarın
18° 28° 12°
Saat