Murat Kaymak

Üyelik Girişi
Kategoriler
Videolar
Site Haritası
Takvim
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi3
Bugün Toplam29
Toplam Ziyaret393321

Üniversiteler neden Türkçe eğitim yapmıyor?

Doç. Dr. Füsun Gönül

Türkiye'de ''Bilim ancak yabancı dilde yapılabilir'' diye bir kanı var. Bunun karşıtında ''Bilim Türkçe olmalıdır'' diyenlerin sayısı da az değil. Bugün, bilim dili konusunda İnternet listelerinde yaptığımız bir anketin sonuçlarını sunarak, bu tartışmaya ışık tutmaya çalışacağız.

Anket sorularımızdan bazıları şöyle idi:

* Yabancı dille öğretim yapan bir liseden mi mezunsunuz? Yabancı dille öğretim yapan bir üniversiteden mi mezunsunuz?

* Çeşitli üniversitelerdeki bir yıllık yabancı dile hazırlık eğitimini uzun buluyor musunuz?

* Konuşma ve yazı dilinde giderek artan oranda yabancı kaynaklı (özellikle İngilizce kaynaklı) sözcük kullanılıyor olmasını nasıl karşılıyorsunuz?

- Çok olumsuz.

- Hoş değil ancak büyük bir sorun da değil.

- Bir sorun olarak görmüyorum.

* Yabancı bir sözcük yerine, kulak tırmalamayan, akla yakın bir Türkçe karşılık önerilse, tutumunuz ne olur?

- Hemen yeni sözcüğü kullanmaya başlarım.

- Yeni sözcüğü kullanmakta zorlanırım.

- Yaygın biçimde kullanıldığını görünceye dek beklerim.

- Yabancı sözcüğü kullanmayı sürdürürüm.

* Türkiye'de bazı üniversitelerde İngilizce veya Fransızca öğretim yapılmasını nasıl karşılıyorsunuz?

- Giderek küçülen, küreselleşen dünyamızda bunu bir zorunluluk olarak görüyorum.

- Zorunlu değil, ama öğrencilere sonraki yaşamları için olumlu bir katkıda bulunduğu kanısındayım.

- Zararlarının yararlarından fazla olduğu kanısındayım.

* Türkiye'de bilim dili geliştirilmesi için yapılan çabalara tepkiniz nedir?

- Boşverin! Nasl olsa bir şey çıkmaz.

- Beni ilgilendirmez, nasıl olsa yabancı dil biliyorum.

- Beni ilgilendirmez, nasıl olsa bütün dünya İngilizce konuşuyor.

- Başarısızlığa mahkûm, yapay bir çaba olarak görüyorum.

- Bu konuda kendi çabalarım var.

- Kendi çabam yok, ama yapılanları destekliyorum.

Anket sonuçları

Ankete çeşitli listelerden 49 kişi katıldı. Çoğunluk yabancı dille eğitim yapan üniversiteden mezun ve şu anda ABD'de oturuyor. Anketimizden çıkan en çarpıcı sonuç şu:

Lise eğitimini yabancı dille yapanlar bilim dilinin tam Türkçe olmayışını hoşgörüyorlar. Lise eğitimini Türkçe yapanlar ise bilim dilinin Türkçe olmasını destekliyorlar. Ankete katılanlar arasında yabancı liseden mezun olanlar %8, Türkçe liseden mezun olanlar %2 oranında. Türkçe liseden gelenlerin %4'ü bilim dilinin Türkçe olmasını savunuyor. Yabancı liseden gelenlerin %9'u bilim dili tam Türkçe olmasa da olur, deme eğilimindeler. Demek ki ''Ağaç yaş iken eğilir'' atasözü burada da geçerli.

* Üniversitenin yabancı dile hazırlık bölümünü uzun buluyor musunuz?

Bu konu anlaşılan epey yürek yakmış ki geniş kapsamlı yanıtlar aldık (kimlikleri bende saklıdır):

''Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu'nun belirttiği gibi 1 koca yıl İngilizce öğretmek yerine, kişiye soyut düşünmeyi öğreten ve dolayısıyla herkese yararı olan matematik gibi temel bilimler öğretmeli.'' ''Çok uzun. Hazırlıktaki öğrenciler biraz dalga geçer gibiydiler.'' ''Hazırlık, üniversite sınavına canla başla hazırlanmış olan çalışkan öğrencilere 1 yıl zorla ara verdiriyor. Öğrenciler birinci sınıfa başladıklarında, diğer öğrencilerden geride kalmış oluyorlar.'' ''Bir yıl uzun değil. Ancak İngilizce eğitimi Lise 2 ve Lise 3 yaz aylarında yapılabilir ve bir yıl heba edilmez, istenirse.'' ''Shakespeare'i özgün dilinden anlayacak kadar iyi İngilizce bilmek için tabii ki 1 yıl yeterli değil. Ama üniversite eğitimi için yeterli. Bizde İngilizce özentisi abartılıyor.'' ''Elitizmin bir başka tarzı.'' ''ABD'deki Koreli ve Japonların İngilizcesi Türklerden kötü ama onların ekonomileri bizimkinden ileri. Demek ki çözüm iyi yabancı dil bilmekte değil.''

Bilim dili Türkçe olmalıdır

Yukarıda belirttiğim gibi Türkçe liseden gelenler bu savı destekliyor, yabancı liseden olanlar ''olmasa da olur'' diyorlar. Bilim dili Türkçe olsun, diyenler uzun ve ateşli yorumlar yapıyorlar. Bazı örnekler aşağıda (kimlikleri bende saklıdır):

''Bana göre temel sorun şu... İnsanlar bir kavramın Türkçe anlamını bilmeden İngilizce veya Fransızca adını öğreniyorlar... Günlük yaşamda ise bunun ne anlama geldiğini düşünmek zor olabiliyor. Örneğin, ben üniversitede konumla ilgili öğrendiğim birçok konuyu yüksek lisans yaparken tekrar gözden geçirdim ve hocaların ne demek istediğini daha sonra anlayabildim.''

''Maalesef bazı üniversitelerimizde bazı öğretim üyeleri Türkçe ders vermektan aciz ve biz bu kişilere İngilizce ders verdirmeye çalışıyoruz. Bu nedenle bilim dili gelişemiyor. Hoca İngilizce'yi iyi bilmediği için, kavramı veya tekniği İngilizce olarak anlayamadığı gibi Türkçesini de bilmiyor. Bunun sonucu olarak (yeni kuşak) yarım yamalak yetişiyor.''

''Bence (İsrail'deki gibi) dersler ana dilde olmalı. Kitaplar ve makaleler İngilizce kalabilir.'' (Not: Bu konuda 4-5 kişi görüş birliğinde. Yalnızca verilen yabancı ülke örneği değişiyor.)

''Üniversite eğitimi Türkçe ana dilde yapılmalı ancak İngilizce gibi önemli bir dilin öğrenilmesi için gerekli olanaklar ve

alt yapı sağlanmalı. Üniversite mezunları en azından kendi alanlarındaki evrensel gelişmeleri izleyebilecek düzeyde bir yabancı dil öğrenmeliler.''

''Giderek küçülen, küreselleşen dünyamızda İngilizce öğretimini bir zorunluluk olarak görüyorum. Ancak bence tek yabancı dilden çok, çift dilde eğitimin geliştirilmesi lazım. Yabancı dilde eğitim yapan okullarda, bu sefer Türkçe tamamen bir kenara atılıyor. İkisi arasında bir denge oluşturulabilirse en olumlu çözüm bu olur.''

''Sorunlar: (1) Adam olmanın İngilizce bilmekten geçtiğinin yanılması. (2) İngilizce öğretmekle eğitim yapmayı birbirine karıştıran üniversiteler. ''Mesleğinde iyi ol da düzgün Türkçe bilmesen de olur'' fikrinin yaygınlaşması. (3) Doğu kültürü korkusu ve bunu yenmek için Batı kültürüne tam teslimiyet. (4) Küreselleşme ve onunla gelişen iletişim dünyasında ulus olma bilinci gelişmemiş toplumumuzun ne yapacağını bilmemesi.''

''Lise ders kitapları, hatta doçentlik tezleri (!) bile yabancı dilden çevriliyor da üniversite ders kitapları neden çevrilmesin?''

Bilim dili üretmek

Bu konuda da arkadaşlar yine ergenlik çağlarında gördükleri eğitim diline göre çeşitlilik gösteriyorlar. ''Yeni sözcük türetilsin, tutarsa tutar, tutmazsa tutmaz'' diyenler çoğunluk Türkçe eğitimli liselerden gelenler. ''İngilizcesi kalsın, nasılsa dünyamız küçülüyor, küreselleşiyor'' diyenler ise çoğunlukla yabancı dilde eğitim yapan liselerden gelenler.

Bilim dili üretilmesinde ciddi olanlar, yeni terimler türetilirken Türk dili uzmanlarıyla o bilim dalının uzmanlarının işbirliği yapması gerektiğinde hemfikirler. Böylece dil kurallarına uygun sözcükler daha kolay üretilebilir ve tutunma şansları daha çok olur, diyorlar.

Sonuç

Yaygın bilim dilimizin ana dilimiz olmayışı İnternet'te çok ilgi uyandırdı. Bazı listelerde anket bittikten sonra bile tartışmalar sürüyor. Bazı bilim dallarında yeni sözlük çalışmaları başladı bile. Anketimizden çıkan en önemli sonuç, insanların lise ve ergenlik çağında çok etki altında kaldıklarını gösteriyor. Milli Eğitim Bakanlığımızın özellikle lise çağındaki eğitim dili seçimine çok özen göstermesi gerekiyor. Yoksa Türkçe bilim dili gelişemiyor ve ilerinin bilimcileri ana dillerine yabancılaşıyorlar.

fg0@andrew.cmu.edu.

Pazarlama Bölümü

Carnegie Mellon University

Pittsburgh, PA 15213-3890


Yorumlar - Yorum Yaz
Hava Durumu
Anlık
Yarın
20° 24° 14°
Saat