Murat Kaymak

Üyelik Girişi
Kategoriler
Videolar
Site Haritası
Takvim
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi6
Bugün Toplam93
Toplam Ziyaret393183

Unutulmayan Mustafa Necati...

RAHMİ KUMAŞ Eğitimci-Hukukçu, Eski Trabzon Milletvekili

1892 yılında İzmir'de doğan Mustafa Necati, unutulmaz milli eğitim bakanlarımızdan. Baba soyu bakımından Darendelidir. Öğretmenlik, avukatlık, gazetecilik yaptıktan sonra I. Dönemde (23 Nisan 1920) Saruhan Milletvekili seçildi. 28 yaşında, 2 ve 3. dönemlerde ise İzmir milletvekilliği yaptı. Kurtuluş Savaşı'na Ege'de gönüllü olarak katıldı, daha sonra Mustafa Kemal' in yeni devleti sağlamlaştırma çalışmalarına katkı yapmaktan bir an olsun geri kalmadı.

Öyle ki İstiklal Mahkemesi Başkanlığı bile vardır. Bakan olarak onu kuruluşunda kendi imzası da bulunan ''Mübadele, İmar ve İskân Vekili'' olarak 20.10.1923'te Fethi Okyar hükümetinde görüyoruz. İnönü' nün kurduğu ilk cumhuriyet hükümetinde de bu görevini sürdüren M. Necati, II. İnönü hükümetinde Adalet Bakanı oldu. III. İnönü hükümetinde ise Hamdullah Suphi Tanrıöver' in yerine Maarif Vekilliğine getirildi. 21.12. 1925'ten 1 Ocak 1929'da ölümle sona eren görev süresi, kendine gelinceye dek görülen eğitim bakanları arasında, ona en uzun süre bu görevi yapan bakan sanını kazandırdı. Öyle ki kendinden sonra bu göreve getirilenlerden Saffet Arıkan, H. Âli Yücel, Tevfik ileri, Celal Yardımcı, Hasan Sağlam daha uzun süre bakanlık yaptılar. Biz Mustafa Necati'yi Eğitim Bakanı olarak niçin unutamıyoruz?

Çıkardığı yasalar

Tevhid-i Tedrisat Yasası, onun döneminden önce çıkarılmıştır, ama yasaya geçerlik kazandıran Necati olmuştur. 3 yıl 10 gün süren bakanlığı döneminde çıkarttığı önemli yasaları buraya alalım ki onun ne denli bir eğitimci bakan olduğu anlaşılsın:

1- 22 Mart 1926 günlü, 789 sayılı Maarif Teşkilatına Dair Yasa (Ölümüne dek duyulan gerekler üzerine bu yasada 4 kez değişiklik yapılmıştır.)

2- 22 Nisan 1926 günlü, 819 sayılı Muallim Mekteplerine Muavenet Hakkında Yasa,

3- 20 Mayıs 1926 günlü, 842 sayılı İlk Mektep Muallim ve Muavinleri Hakkında Yasa,

4- 8 Haziran 1926 günlü, 915 sayılı Lise ve Orta Mekteplere Alınacak Leyli Meccani Talebe Hakkında Yasa,

5- 26 Mayıs 1927 günlü, 1052 sayılı Meslek Mektepleri Hakkında Yasa,

6- 22 Haziran 1927 günlü, 1130 sayılı Maarif Vergisi Hakkında Yasa,

7- 23 Haziran 1927 günlü, 1135 sayılı Mektep Vergisi Yasasını Değiştiren Yasa (Bu yasa ilk önce 13 Nisan 1925 günü 616 sayı ile çıkmıştır.)

8- 3 Kasım 1928 günlü, 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Yasa,

9- 24 Mayıs 1928 günlü, 1288 sayılı Beynelmilel Erkânın Kabulü Hakkında Yasa,

10- 24 Nisan 1926 günlü, 822 sayılı Lise ve Orta Mektepler Talebesinden Nihari (yatısız, günlü öğrenciliğinden) Ücreti Alınmaması Hakkında Yasa,

11- 24 Nisan 1926 günlü, 823 sayılı Mektep Kitaplarının Maarif Vekâletince Tabı Hakkında Yasa.

Bu yasaların TBMM'de görüşülmesi sırasında kimi zaman açıklayıcı konuşmaları olmuştur Necati'nin. Ama ben buraya onun okul kitapları ile ilgili yasa görüşülürken söylediği şu sözleri alıyorum: ''Malumuâliniz mektep kitapları muhtekirlerin elindedir ve evliya-yı etfale (öğrencilerin ana-babalarına) çok pahalıya mal olmaktadır.''

''Köy çocuklarını köyden alıp da şehirde okutmak hatalıdır. (...) Onun için köy çocuklarını şehirde okutmayacağız, köyünde okutacağız. (...) Köy mekteplerini beş yıl yapamıyoruz. Bunun sebebi ise köylü çocuğunun babasına lazım olmasıdır...'' (20.3.1926 TBMM) sözlerini söyleyen bakan Köy Enstitüleri'ne giden eğitim anlayışının ilk durağını oluşturmuştur.

Mustafa Necati yokluklar içinde Türk eğitimine çağ açan bir bakandır. Bunun için destanlaşmış bir bakandır. 1925 yılının son günlerinde bakan olduğunu biliyoruz; 1925 yılı bütçesi katma bütçe ile birlikte 9 milyon lira dolayındadır. 1926 ve 1927 yılları bütçeleri ise 1925 yılı bütçesinden 2 milyon lira daha eksiktir, açıkçası 7 milyon lira dolayındadır. 1928 bütçesi ise yaklaşık 6.5 milyon liradır. Bakanlık yaptığı yıllar bütçeden aldığı paralar önceki yıllara göre daha az olan M. Necati, yine de olağanüstülükler yarattı. Bakın nasıl? 12.4.1927 günü şunları söyleyerek: ''Burada şu cihete Meclis-i Âli'nin bilhassa dikkatini rica ederim ki yüzlerce müessese ve binlerce memur ve binlerce talebeyi idare eden Maarif Vekâleti'nin merkezi evrak işleri yalnız bir mümeyyiz ve üç kâtiple tedvir olunmaktadır. Bu hali cumhuriyet devrinde kırtasiyeciliğin ne kadar asgari bir hadde indirilmiş olduğunu misal olmak üzere hususi bir iftiharla arzediyorum.'' Yine bu konuşmasının sonlarına doğru: ''Dünkü maarif dünyevi değildi, milli değildi, bittabii demokratik de değildi. Bugünkü maarif dünyevidir, moderndir, millidir '' sözlerini söylemekten geri kalmıyordu.

22.4.1928 günü 1928 Eğitim Bakanlığı bütçesi üzerinde konuşurken, ilk cumhuriyet yılında (1923-1924) devlet ilkokullarındaki öğrenci toplamı 337.618 idi, 1927-1928 yılında ise bu sayı 423.263'e yükselerek yüzde 26 oranında bir artış gözlenmiştir diyordu. Ama düşününüz ki bütçesi dört yıl öncesine göre hemen hemen o oranda azalıyordu. Devletten aldığı paranın azlığına karşın olağanüstülükler yaratan ikinci bakanın gideceği (Yücel'in) yolun taşlarını da döşüyordu M. Necati.

1 Ocak 1929 günü apandisit ameliyatı sonrasında beklenmedik biçimde ölerek ulusu yasa boğan Mustafa Necati, gözleri açık gitti. Çünkü o gün Gazi ile birlikte çok önem verdiği millet mekteplerini açacaktı. Ölümünün üzerinden 70 yıl geçti. 70 yıl sonra anılıyorsa bu kişi, onun ulusun belleğinde derin izleri kaldı demektir. Bu durumu da en iyi, onun 3 Şubat 1925 günü TBMM'de sakat kalmış gazilerle ilgili yasa görüşülürken söyledikleri açıklar:

- (... ....) Bir millet ki, dünün hatırını aramaz, bir millet ki, bu memleket uğrunda kendi ruhundan kopan kuvveti bu memleketin temellerini kuranları unutursa, o millet için istikbal muhataralıdır, tehlikelidir.

Rahat uyu Necati, seni unutmadık, unutmayacağız...

Hava Durumu
Anlık
Yarın
33° 35° 20°
Saat